Odwłosić – usuwanie włosów z historią
Odwłosić to techniczny czasownik oznaczający usunięcie włosów lub sierści z powierzchni skóry lub skóry zwierzęcej. Wyraz zbudowany z przedrostka od- (usunięcie, cofnięcie stanu) i rdzenia włos. Odwłosić to pozbawić włosów – czy to skórę zwierzęcą w garbarnii, czy ludzkie ciało w kosmetyce, czy tuszę w rzeźni. Każde z tych zastosowań ma swoją technologię i historię.
Odwłasianie w garbarstwie
W tradycyjnym garbarstwie odwłasianie było pierwszym i kluczowym etapem obróbki skóry zwierzęcej. Świeżo zdarta skóra zawiera włosy lub sierść głęboko osadzone w naskórku i skórze właściwej. Usunięcie ich chemicznie lub mechanicznie jest warunkiem wstępnym dalszej obróbki. Tradycyjne metody: moczenie w wapnie lub roztworze siarczku sodowego (chemiczne rozluźnienie mieszków włosowych) i następnie ręczne lub mechaniczne zeskrobywanie. Wapno podnosi pH i pęczni białka – włos wyciąga się wtedy łatwo. Nowoczesne metody enzymatyczne są dokładniejsze i mniej agresywne dla skóry właściwej.
Odwłasianie w kosmetyce i medycynie estetycznej
W kosmetyce i medycynie estetycznej odwłasianie to epilation lub depilation: trwałe lub tymczasowe usunięcie włosów. Metody tymczasowe: golenie, woskowanie, depilatory chemiczne (tioglikan wapnia rozkładający keratynę włosa). Metody trwałe lub długotrwałe: elektroliza (zniszczenie mieszka przez prąd elektryczny), laser (selektywna fototermoliza melaniny włosa przez wiązkę laserową), IPL (intensywne światło pulsujące). Rynek depilacji i epilation to globalnie jeden z największych segmentów branży kosmetycznej i medycyny estetycznej.
Odwłasianie w przemyśle spożywczym
W ubojniach i przetwórstwie mięsnym odwłosienie (lub depilacja) tusz wieprzowych odbywa się mechanicznie i termicznie: tusza parzona jest w wodzie ok. 60°C przez kilka minut (co rozluźnia mieszki włosowe), a następnie przepuszczana przez maszyny z obracającymi się gumowymi trzepaczkami, które zeskrobują sierść. Końcowe dopalanie palnikiem usuwa resztki. To standardowy etap produkcji wieprzowiny w całości.
Podsumowanie
Odwłosić to techniczne słowo, ale stoi za nim cała gałąź przemysłu – od garbarnianego przez spożywczy po kosmetyczny. Jeden proces, trzy różne światy zastosowań, wszystkie kluczowe dla swoich gałęzi.