Komisant – kto to jest i na czym zarabia?
Komisant to osoba lub podmiot prowadzący działalność komisową – przyjmujący od innej osoby (komitenta) towary w celu ich sprzedaży we własnym imieniu, ale na rachunek komitenta, w zamian za wynagrodzenie prowizyjne. Wyraz pochodzi z języka francuskiego i łacińskiego: commissio – zlecenie, powierzenie, od committere – powierzać, składać w czyjeś ręce. Umowa komisowa to jeden z klasycznych kontraktów handlowego prawa cywilnego.
Jak działa umowa komisowa?
Mechanizm komisowy jest prosty i elegancki. Komitent (właściciel towaru) oddaje swoje dobra komisant owi do sprzedaży. Komisant sprzedaje je w swoim imieniu – dla kupującego jest stroną transakcji. Po sprzedaży komisant przekazuje komitentowi uzyskaną cenę, zatrzymując prowizję. Jeśli towaru nie sprzeda, zwraca go. Kluczowe: komisant nie jest właścicielem towaru – tylko nim dysponuje. To odróżnia komisanta od kupca, który towar nabywa i odsprzedaje na własny rachunek.
Komis – gdzie go spotykamy?
Komis samochodowy to najszerzej znana forma komisowej działalności w Polsce. Właściciel samochodu zostawia go w komisie, komisant wystawia go na sprzedaż, kupujący płaci komisantowi, ten potrąca prowizję i resztę przekazuje sprzedającemu. Sklepy z odzieżą używaną (second-hand), antykwariaty, domy aukcyjne i giełdy sprzętu elektronicznego mogą działać na podobnych zasadach komisowych. Aukcje komornicze i windykacyjne też często prowadzone są przez podmioty działające jako komisanci w imieniu wierzycieli.
Komisant a agent – ważna różnica
Komisanta często myli się z agentem, ale to dwa różne stosunki prawne. Agent działa w imieniu i na rachunek zleceniodawcy – umowa zawierana przez agenta wiąże bezpośrednio jego mocodawcę, nie agenta. Komisant działa we własnym imieniu, ale na rachunek komitenta – umowa sprzedaży zawierana przez komisanta wiąże komisanta, nie komitenta. Kupujący w komisie nie wie, kto jest właścicielem towaru – jego kontrahentem jest komisant. To ważna różnica prawna, wpływająca na odpowiedzialność za wady towaru i uprawnienia z rękojmi.
Komis w polskim prawie cywilnym
Umowa komisowa uregulowana jest w Kodeksie cywilnym (art. 765–773 KC). Przepisy określają obowiązki komisanta: wydanie komitentowi wszystkiego, co uzyskał przy wykonaniu zlecenia, informowanie o przebiegu transakcji i ponoszenie odpowiedzialności za należytą staranność przy sprzedaży. Komisant odpowiada za utratę lub uszkodzenie towaru, chyba że nastąpiło z przyczyn, za które nie ponosi odpowiedzialności. Prowizja przysługuje po dojściu umowy do skutku.
Podsumowanie
Komisant to klasyczny pośrednik handlowy – sprytnie wbudowany między właściciela towaru a kupującego tak, by obie strony osiągały swój cel. Właściciel nie musi szukać kupca, kupujący nie musi szukać właściciela. Komisant bierze prowizję i robi robotę za obie strony.