Epikotyl – definicja i znaczenie
Epikotyl (gr. ἐπί – nad + κοτυλήδων – liścień) – część osiowa kiełkującej rośliny zlokalizowana powyżej liścieni, łącząca liścienie z pierwszymi liśćmi właściwymi. Razem z hipokotylem i korzenikiem tworzy oś siewki.
Etymologia
Wyraz złożony z greckiego przedrostka ἐπί (epi) – nad, powyżej – i κοτυλήδων (kotylēdōn) – liścień, kubek. Epikotyl to dosłownie to, co jest ponad liścieniem. Analogicznie: hipokotyl (hypo – pod) to część poniżej liścieni.
Funkcja i budowa epikotylu
Epikotyl dźwiga ku górze pąk wierzchołkowy i pierwsze liście właściwe, wynosząc je ponad powierzchnię gleby. U roślin z kiełkowaniem epigeicznym (fasola, słonecznik) epikotyl znacznie się wydłuża, wynosząc liścienie nad ziemię. U roślin z kiełkowaniem hypogeicznym (groch, bób) liścienie pozostają pod ziemią.
Epikotyl a hipokotyl
Hipokotyl leży między liścieniami a korzenikiem. Epikotyl powyżej liścieni niesie pąk wierzchołkowy z pierwszymi zawiązkami liści. Proporcje między epikotylem a hipokotylem zależą od gatunku i warunków kiełkowania – temperatura, wilgotność i dostęp do światła wpływają na tempo wydłużania obu struktur.
Znaczenie epikotylu w badaniach
Epikotyl ma praktyczne znaczenie w genetyce roślin. Eksplanty epikotylarne są często używane jako materiał wyjściowy do transformacji genetycznej in vitro. W badaniach nad hormonami roślinnymi epikotyl jest klasycznym modelem – klasyczny test auksyny Wenta przeprowadzany jest na epikotylach owsa.
Epikotyl a etiolacja
Etiolacja – wydłużanie łodygi przy braku światła – dotyczy szczególnie epikotylu. Siewki w ciemności wytwarzają bardzo długie, blade epikotylu w poszukiwaniu światła. Gdy siewka dotrze do słońca, etiolacja się zatrzymuje, chloroplasty zieleniają i roślina przechodzi w normalny wzrost fotosyntetyczny.