Drozdy – definicja i znaczenie
Drozdy – potoczna i systematyczna nazwa grupy ptaków z rodziny drozdowatych (Turdidae), należących do rzędu wróblowych (Passeriformes). Rodzina ta obejmuje ok. 170 gatunków rozmieszczonych na całym świecie, znanych przede wszystkim z melodyjnego śpiewu i charakterystycznego zachowania przy szukaniu pokarmu na ziemi.
Etymologia
Wyraz drozd pochodzi z prasłowiańskiego *drozgъ, pokrewnego z litewskim strãzdaslit i łotewskim strazds (drozd). Rdzeń związany jest prawdopodobnie z dźwiękiem lub barwą ptaka. W łacinie naukowej rodzaj nosi nazwę Turdus – stąd nazwa rodziny Turdidae.
Charakterystyka biologiczna
Drozdy to ptaki śpiewające średnich rozmiarów (16–30 cm długości), o smukłej sylwetce, stosunkowo długim ogonie i mocnym dziobie. Upierzenie jest zazwyczaj brązowe, szare lub czarne – często z pstrym spodem ciała lub jaskrawym dziobem (jak u kosa). Drozdy są ptakami wszystkożernymi: latem żywią się dżdżownicami, ślimakami i owadami; jesienią i zimą – owocami (jarzębiną, głogiem, jemiołą). Charakterystyczna technika zdobywania pokarmu: zatrzymanie w miejscu z głową przechyloną na bok, nasłuchiwanie ruchów dżdżownicy w glebie.
Gatunki w Polsce
W Polsce regularnie występuje kilka gatunków drozdów. Kos (Turdus merula) – najpospolitszy, samiec jet czarny z żółtym dziobem i pierścieniem ocznym; jeden z najmelodyjniejszych śpiewaków Europy. Drozd śpiewak (Turdus philomelos) – brązowy z pstrokato-plamkowanym brzuchem; znany z roztrzaskiwania ślimaków o kamień. Kwiczoł (Turdus pilaris) – zimowy gość z północy, krzykliwy, stadny. Paszkot (Turdus viscivorus) – największy z drozdów europejskich, śpiewa nawet w czasie burzy (stąd angielska nazwa stormcock). Drozd rdzawy (Turdus iliacus) – przelotny gość, charakteryzuje się rdzawymi bokami.
Śpiew drozdów
Drozdy należą do najwybitniejszych śpiewaków ptasiego świata. Śpiew kosa – bogaty, fletowy, improwizowany – uważany jest przez wielu przyrodników i kompozytorów za najpiękniejszy spośród europejskich ptaków. Śpiew drozdów inspirował kompozytorów (Messiaen, Beethoven – motyw kukułki i drozda w VI Symfonii) i poetów. Drozd śpiewak potrafi naśladować inne gatunki ptaków i dźwięki otoczenia, co czyni jego śpiew szczególnie złożonym.
Drozdy w kulturze
Drozdy zajmują ważne miejsce w kulturze europejskiej. W mitologii celtyckiej kos był posłańcem zaświatów. W literaturze angielskiej drozd (thrush) symbolizuje nadzieję i wiosenne odrodzenie. W Polsce kos jest jednym z symboli wiosny, a jego śpiew – zwiastunem cieplejszych dni. W bajkach i przysłowiach drozdy bywają symbolem sprytu i pomysłowości.