Dratewka – definicja i znaczenie
Dratewka – mocna nić rzemieślnicza wykonana z lnu, konopi lub syntetycznych włókien, stosowana do ręcznego i maszynowego szycia skóry, obuwia i wyrobów rymarskich. Synonim: dratwa. Dratewka jest ikonicznym atrybutem rzemiosła szewskiego – tak silnie utożsamianym z zawodem szewca, że weszła do frazeologii jako symbol rzemiosła.
Etymologia
Wyraz dratewka jest zdrobnieniem od dratwa, które pochodzi od staropolskiego czasownika dratwić lub drać – ciągnąć, szarpać, przeciągać. Rdzeń dra- nawiązuje do czynności przeciągania nici przez skórę – co jest istotą szycia ręcznego. Wyraz pokrewny: drzeć (rozrywać). W językach słowiańskich odpowiedniki dratwy mają podobną etymologię wskazującą na przeciąganie, naciąganie.
Budowa i właściwości
Tradycyjna dratewka to nić skręcona z kilku warstw lnianych lub konopnych włókien, impregnowana woskiem lub dziegciem (smołą drzewną) dla zwiększenia wytrzymałości i odporności na wilgoć. Impregnacja sprawia też, że nić łatwiej prześlizguje się przez skórę i mniej się splątuje. Współczesne dratewki dostępne są z polipropylenu, poliestru lub nylonu – lżejsze, silniejsze i odporne na gnicie, choć pozbawione naturalnego charakteru lnianych nici.
Dratewka w rzemiośle szewskim
Ręczne szycie skóry dratewką – tzw. ścieg siodłowy (saddle stitch) – polega na jednoczesnym przeciąganiu dwóch igieł z dwóch stron materiału, splatając nici w każdym oczku. Ścieg ten jest wyjątkowo trwały: nawet jeśli jedno oczko się przerwie, reszta ściegu pozostaje nietkięta. Techniki ręcznego szycia skóry dratewką są dziś kultywowane przez rzemieślników zajmujących się ręcznym wyrobem obuwia, toreb i pasów skórzanych.
Dratewka w kulturze i frazeologii
W polskiej kulturze i języku dratewka stała się symbolem rzemiosła szewskiego i szerzej – starannej, ręcznej pracy. „Trzymać się dratewki” lub „trzymać się swojej dratewki” – to powiedzenie oznacza trzymanie się swojego zawodu, niewysilanie się ponad miarę, pozostawanie w sferze własnych kompetencji. Wywodzi się z anegdoty o szewcu, który próbował oceniać malarstwo – „szewcze, trzymaj się dratewki” miał powiedzieć malarz Apelles.
Dratewka dziś
We współczesnym rzemiośle artystycznym i DIY (do it yourself) dratewka przeżywa renesans. Ręczne szycie skóry jest popularnym hobbyistycznym zajęciem, a dratewki lniane i bawełniane dostępne są w szerokiej gamie kolorów i grubości. Pracownie szewskie oferujące ręcznie szyte obuwie goodyear welt i hand sewn welt są cenione przez koneserów jakości jako alternatywa dla masowej produkcji.