Dolepiać – przyklejać wciąż i wciąż
Dolepiać to potoczny i gwarowy czasownik o dwóch powiązanych znaczeniach: przyklejać kolejne rzeczy lub warstwy do czegoś już istniejącego; irytująco przyczepiać się do kogoś, nie dawać spokoju. Wyraz zbudowany z przedrostka do- (dołączenie, kontynuacja) i rdzenia -lepiać, od lepić – kleić, formować z masy. Dolepiać to lepiać dalej lub naklepiać coraz więcej.
Dolepiać – znaczenie dosłowne
W użyciu dosłownym dolepiać to przyklejać kolejne elementy do istniejącej struktury. Dolepiał kolejne karteczki do tablicy. Dolepiała dekoracje do tortu. Dolepiać łatki do spodni. Wszystkie te użycia łączy addytywny charakter: coś już jest, a my dokładamy do tego kolejne warstwy przez klejenie. Rdzeń lep- nawiązuje do lepkości – substancji, która klei, przylepia, trzyma. Stąd lepki, lep (na muchy), lepić (z gliny), kleić.
Dolepiać się – przyczepiać się do kogoś
Przenośne dolepiać się jest może ciekawsze: przyczepić się do kogoś jak rzep do ubrania, nie odpuszczać, irytować swoją obecnością lub natarczywością. Znowu się dolepiał ze swoimi pytaniami. Dolepia się do każdego na imprezie. Metafora jest fizyczna: ktoś przylepia się jak klej lub jak rzep – trudno go oderwać. To użycie bliskie wyrazom przylepić się, przyczepić się, uczepić się, choć dolepiać się ma intensywniejszy i bardziej irytujący odcień.
Dolepiać w języku potocznym
Wyraz jest żywy w mowie potocznej, rzadszy w piśmie. Pojawia się w gwarach małopolskich i mazowieckich. Jego ekspresywność wynika z onomatopeiczno-metaforycznego rdzenia: lep jako substancja lepka jest od dawna w polszczyźnie nośnikiem znaczeń związanych z irytującym przyczepianiem się. Ktoś, kto się dolepia, jest jak klej na butach – niby mały drobiazg, a chodzi za tobą wszędzie.
Podsumowanie
Dolepiać to słowo, które dosłownie klei się do znaczeń. Przyklejanie warstw i przyklejanie się do ludzi – oba sensy wynikają z tego samego fizycznego obrazu lepkości. Precyzyjne, potoczne i obrazowe.