Dokowy – definicja i znaczenie
Dokowy – przymiotnik od rzeczownika dok, oznaczający: należący do doku, związany z dokiem lub dotyczący doku i jego infrastruktury. Dok to specjalnie skonstruowany basen lub stanowisko portowe służące do budowy, naprawy, konserwacji lub cumowania statków. Przymiotnik dokowy stosuje się w terminologii stoczniowej, portowej i żeglugowej.
Etymologia słowa dok
Wyraz dok pochodzi z języka angielskiego – dock (basen portowy). Angielskie dock wywodzi się prawdopodobnie ze średniowiecznołacińskiego doctus lub niderlandzkiego docke – rów, kanał. Słowo to zadomowiło się w języku polskim przez kontakty handlowe i stoczniowe, szczególnie w XIX i XX wieku. Forma przymiotnikowa dokowy jest regularnym polskim derywat.
Rodzaje doków
Wyróżniamy kilka typów doków. Dok suchy (drydock) – basen, z którego można wypompować wodę, umożliwiając prace pod linią wodną statku; statek wchodzi na zaworowane wrota, wodę się wypompowuje, statek opiera się na podpórkach. Dok mokry – zamknięty basen portowy utrzymujący stały poziom wody niezależnie od pływów, umożliwiający spokojną załadunek i rozładunek. Dok pływający – platforma zanurzana pod wodę, na którą wpływa statek, potem wynurza się, unosząc go; mobilna alternatywa dla stałego doku suchego. Dok remontowy – przeznaczony do napraw i remontów kadłubów, silników i wyposażenia.
Infrastruktura dokowa
Infrastruktura dokowa obejmuje całość urządzeń i obiektów związanych z dokiem. Wrota dokowe – zamknięcia doku suchego, dawniej drewniane (keson), współcześnie stalowe, wodoszczelne. Pompy odwadniające – do opróżniania doku suchego. Suwnice dokowe – dźwigi przemieszczające wyposażenie i elementy statku. Pochylnie – równie pochyłe służące do wodowania nowych statków. Nabrzeże dokowe – teren wokół doku z infrastrukturą techniczną i magazynową.
Stocznie dokowe w Polsce
Polska ma bogatą tradycję stoczniową i dokową. Stocznia Gdańska, Stocznia Gdynia i Stocznia Szczecin przez dziesięciolecia należały do największych w Europie. Stocznia Gdańska jest historycznie szczególna – to tu w 1980 roku powstała Solidarność, jedna z największych rewolucji politycznych XX wieku. Doki stoczni gdańskiej i szczecińskiej były miejscem budowy setek statków dla flot całego świata. Po transformacji ustrojowej polskie stocznie przeszły głęboki kryzys, ale sektor remontowy i specjalistyczny utrzymuje się do dziś.
Dokowy w terminologii wojskowej
W marynarce wojennej baza dokowa lub dok wojenny to obiekt militarny służący do napraw i konserwacji okrętów. Okręty podwodne wymagają specjalnych doków przystosowanych do ich kształtu i wyposażenia. Mobilne doki pływające były kluczowym elementem logistyki floty USA na Pacyfiku podczas II wojny światowej – umożliwiały naprawę uszkodzonych okrętów bez konieczności powrotu do macierzystych portów.