Cyprysik – definicja i znaczenie
Cyprysik (Chamaecyparis Spach) – rodzaj wiecznie zielonych drzew iglastych z rodziny cyprysowatych (Cupressaceae), obejmujący kilka gatunków z Ameryki Północnej i Azji Wschodniej. Szeroko uprawiane w ogrodnictwie jako rośliny ozdobne, cenione za piękne, zwisające lub płaskie gałęzie i aromatyczne drewno.
Etymologia
Nazwa Chamaecyparis pochodzi z greki: χαμαί (nisko, przy ziemi) i κυπάρισσος (cyprys). Dosłownie: „niski cyprys”. Polska nazwa cyprysik jest zdrobnieniem od cyprys, wiernie odzwierciedlając łacińską etymologię.
Gatunki i odmiany
Najważniejsze gatunki ogrodnicze to: Chamaecyparis lawsoniana (cyprysik Lawsona) – zachodnioamerykański, podstawa setek odmian ogrodowych o zielonych, złotych i niebieskich igłach; Chamaecyparis obtusa (cyprysik tępołuskowy) – japoński, ceniony w bonsai; Chamaecyparis pisifera (groszkowy) – z Japonii, o efektownie zwisających gałązkach; Chamaecyparis nootkatensis – odporny na mróz, z elegancko opadającymi gałęziami.
Charakterystyka botaniczna
Cyprysiki mają spłaszczone gałązki ułożone w poziomych płaszczyznach lub zwisające. Liście drobne, nabiegające, zielone, złote lub sinawe zależnie od odmiany. Szyszki małe, kuliste, o tarczkowatych łuskach. Drewno aromatyczne, trwałe, odporne na gnicie – szczególnie cenione w Japonii (hinoki) do budowy świątyń.
Zastosowanie w ogrodnictwie
Cyprysiki stosowane są jako drzewa soliterowe, żywopłoty formowane, rośliny na skalniak i do pojemników oraz jako bonsai. Odmiany kolumnowe imitują efekt śródziemnomorskiego cyprysika włoskiego w chłodniejszym klimacie. Odmiany karłowe i złociste cenione są w małych ogrodach.
Cyprysik a choroby
Cyprysik Lawsona jest wrażliwy na lęgniowca Phytophthora lateralis – patogena glebowego powodującego gnicie korzeni. W naturze choroba ta spowodowała masowe wymieranie tego gatunku na zachodnich wybrzeżach USA. W ogrodach polskich cyprysiki bywają atakowane przez przędziorki i mszyce przy suszy.