Cykoria – definicja i znaczenie
Cykoria (Cichorium intybus L.) – roślina dwuletnia lub wieloletnia z rodziny astrowatych (Asteraceae), uprawiana i dziko rosnąca w Europie, Azji i obu Amerykach. Znana jako roślina, z której korzeni wytwarza się substytut kawy, warzywo liściowe (endywia, radicchio) oraz roślina lecznicza.
Etymologia
Wyraz pochodzi od łacińskiego cichorium, z greckiego κιχόριον (kichōrion). Grecki wyraz pochodzi prawdopodobnie z egipskiego lub koptyjskiego – roślina była znana i używana w Egipcie ponad 5000 lat temu.
Botanika i odmiany
Cykoria podróżnik w stanie dzikim ma niebieskie kwiaty i rośnie na łąkach i przydrożach. Odmiany użytkowe: korzeniowa – dla mięsistego korzenia; sałatkowa (endywia) – jasnozielone liście; witloof (brukselska) – wybielane w ciemności głowy liściowe; radicchio – włoska odmiana o czerwonych liściach z białymi nerwami.
Cykoria jako substytut kawy
Korzeń cykorii zawiera inulinę (do 48%), cykoriinę i kwasy organiczne. Palone i zmielone korzenie dają napój o charakterystycznym, lekko słodkawym, gorzkawym smaku. W Polsce substytut kawy z cykorii był popularny w XIX–XX wieku, szczególnie w PRL. Dziś cykoria jest sprzedawana jako zdrowa alternatywa dla kawy, pozbawiona kofeiny.
Cykoria jako roślina lecznicza
Cykoria zawiera inulinę (prebiotyk wspomagający mikrobiotę jelitową), gorzkie glikozydy pobudzające wydzielanie soku żołądkowego, flawonoidy o działaniu przeciwzapalnym i kwas cykoryjny. Tradycyjnie stosowana w problemach trawiennych i wątrobowych. Badania kliniczne potwierdzają prebiotyczne działanie inuliny z cykorii.
Cykoria w historii i kulturze
Cykoria była znana Egipcjanom, Grekom i Rzymianom. Horacy i Wergiliusz wspominają ją jako pokarm prostego ludu. W Polsce stała się symbolem wojennej zaradności – kawą z cykorii zastępowano prawdziwą kawę przez kilka dekad. Dziś przeżywa renesans jako ekologiczny składnik diety.