Capsella – definicja i znaczenie
Capsella (łac. capsa – skrzyneczka) – rodzaj roślin zielnych z rodziny kapustowatych (Brassicaceae). Najważniejszym przedstawicielem jest Capsella bursa-pastoris – tasznik pospolity, jeden z najpospolitszych chwastów strefy umiarkowanej, jednocześnie roślina jadalna i lecznicza o udokumentowanych właściwościach farmakologicznych.
Etymologia
Nazwa Capsella pochodzi od łacińskiego capsa – skrzyneczka – i nawiązuje do kształtu owoców: trójkątnych łuszczynek przypominających miniaturowe sakiewki. Epitet gatunkowy bursa-pastoris to po łacinie torba pasterza. Polska nazwa tasznik nawiązuje do tego samego obrazu.
Opis botaniczny
Tasznik pospolity to roślina jednoroczna lub dwuletnia, osiągająca 10–50 cm wysokości. Liście odziomkowe tworzą rozetę i są głęboko wcinane. Kwiaty małe, białe, czteropłatkowe, zebrane w groniaste kwiatostany. Owoce – trójkątne łuszczynki – to najlepszy sposób rozpoznania rośliny. Kwitnie od marca do listopada – jest jedną z najdłużej kwitnących roślin naszego klimatu.
Capsella jako roślina jadalna
Tasznik jest rośliną jadalną od starożytności. Młode liście rozetowe, zbierane wiosną, mają delikatny, lekko ostry smak i mogą być używane w sałatkach i zupach. W Japonii tasznik (nazuna) jest jedną z tradycyjnych siedmiu ziół wiosennych (nanakusa) podawanych w zupie ryżowej na Nowy Rok. W Chinach jest uprawiany i sprzedawany jako warzywo.
Właściwości lecznicze
Tasznik pospolity ma długą historię w ziołolecznictwie europejskim i azjatyckim. Zawiera flawonoidy, kwasy organiczne, witaminę C i substancje o działaniu hemostatycznym. Tradycyjnie stosowany przy krwawieniach i biegunkach. Współczesne badania potwierdzają działanie kurczące naczynia krwionośne i macicę. Stosowany w fitoterapii europejskiej w postaci ziela suszonego i nalewek.
Tasznik jako chwast
Tasznik pospolity jest jednym z najbardziej rozpowszechnionych chwastów uprawnych na świecie. Jego sukces ekologiczny wynika z długiego okresu kwitnienia, kiełkowania już przy 2°C i ogromnej płodności – jedna roślina produkuje do 50 000 nasion. Mimo statusu chwastu, coraz częściej doceniany jest jako roślina użytkowa i element bioróżnorodności agrosystemu.