Bom – definicja i znaczenie
Bom (nid. boom – drzewo, drąg, belka) – w żeglarstwie i budownictwie okrętowym: poziomy element takielunku (drzewiec) mocowany do masztu, służący do rozciągania dolnej krawędzi żagla skośnego lub do innych celów technicznych na statku.
Etymologia
Wyraz pochodzi z języka niderlandzkiego (boom – drzewo, belka), który był dominującym językiem terminologii morskiej w Europie Północnej od XV do XVII wieku. Niderlandzkie żeglarstwo i handel miały ogromny wpływ na słownictwo morskie całej Europy – stąd wiele polskich terminów żeglarskich to zapożyczenia niderlandzkie: bom, bark, szkuner, szyper, bosman.
Bom w żeglarstwie
W takielunku jachtu bom to pozioma belka połączona obrotowo z masztem przy jego podstawie, podtrzymująca dolną krawędź żagla groto. Bom obraca się poziomo wokół masztu w zależności od kierunku wiatru i kursu. Jest elementem dynamicznym i potencjalnie niebezpiecznym: niekontrolowany zwrot z wiatrem może uderzyć w głowę żeglarza lub wywrócić łódź.
Rodzaje bomów i zastosowania
Wyróżniamy kilka typów bomów. Bom groto – podstawowy, przy maszcie głównym. Bom spinakera – krótszy wysięgnik do obsługi spinakera. Żuraw ładunkowy – wysięgnik do załadunku ciężkich ładunków. W technice budowlanej bom lub wysięgnik to poziome ramię dźwigu. W hydraulice bom to zapora pływająca do ograniczania rozlewu paliwa po kolizjach tankowców.
Bom w złożeniach
Wyraz tworzy szereg złożeń w terminologii morskiej: bomszpryc (wysięgnik na dziobie statku), bomka (mały bom), elementy takielunku wielomasztowców. W języku potocznym marynarzy bom jest elementem codziennego słownictwa.
Bom w kulturze żeglarskiej
Bom jest elementem wyposażenia jachtu zarówno funkcjonalnym, jak i symbolicznym. W opowiadaniach i literaturze marynistycznej pojawia się w dramatycznych scenach zmiany kursu i sztormów. Polskie słownictwo żeglarskie, bogate w niderlandzkie zapożyczenia, jest świadectwem historycznych związków Polski z Morzem Bałtyckim.