Alzacki – definicja i znaczenie
Alzacki – przymiotnik od nazwy regionu Alzacja (fr. Alsace, niem. Elsass), oznaczający wszystko związane z tym regionem: jego mieszkańców, kulturę, język, kuchnię, wino i historię. Alzacja to region historyczny i administracyjny na wschodzie Francji, nad Renem, graniczący z Niemcami i Szwajcarią, o wyjątkowo bogatej i złożonej tożsamości kulturowej ukształtowanej na pograniczu cywilizacji romańskiej i germańskiej.
Geografia i historia
Alzacja leży na zachodnim brzegu Renu, między Wogezami a rzeką. Główne miasta to Strasburg (stolica) i Colmar. Region był częścią Świętego Cesarstwa Rzymskiego przez wieki, przyłączony do Francji w 1648 roku (pokój westfalski), odebrany po wojnie prusko-francuskiej 1870–1871 i włączony do Niemiec jako Reichsland Elsass-Lothringen, zwrócony Francji po I wojnie światowej (1918), ponownie anektowany przez III Rzeszę (1940–1944), i ostatecznie przywrócony Francji w 1945 roku. Ta burzliwa historia ukształtowała unikalną, dwujęzyczną i dwukulturową tożsamość alzacką.
Kultura i język alzacki
Alzacczycy mówią po francusku, ale tradycyjnie posługują się też językiem alzackim (Alsatian, Elsässerditsch) – dialektem górnoniemieckim z wpływami francuskimi. Język alzacki jest dziś zagrożony wymarciem: mówi nim ok. 600 000 osób, głównie starszych pokoleń. Alzacka kultura jest mieszanką wpływów francuskich i germańskich: architektura szachulcowa (mur pruski), tradycyjne stroje, folklorystyczne ozdoby i zwyczaje świąteczne (jarmarki bożonarodzeniowe – Christkindelsmärik w Strasburgu są jednymi z najsłynniejszych w Europie).
Kuchnia alzacka
Kuchnia alzacka to jedno z najbogatszych regionalnych dziedzictw kulinarnych Francji, silnie naznaczone tradycją germańską. Charakterystyczne dania: choucroute garnie – kiszona kapusta z różnymi gatunkami wieprzowiny i kiełbasą; baeckeoffe – zapiekanka z trzech gatunków mięs z ziemniakami i winem; flammekueche (tarte flambée) – cienki placek z białym serem, cebulą i boczkiem; bretzel (precel); kugelhopf – alzackie ciasto drożdżowe. Kuchnia alzacka połączyła bogactwo smaków i prostotę germańską z elegancją kuchni francuskiej.
Wina alzackie
Alzacja produkuje jedne z najwybitniejszych białych win Francji. Charakterystyczne odmiany: riesling (najbardziej emblematyczny), gewurztraminer (aromatyczny, o różanym zapachu), pinot gris (złoty, bogaty), muscat (kwiatowy, suchy). Alzacka Droga Win (Route des Vins d’Alsace) ciągnie się 170 km przez malownicze wsie i winnice. Alzackie wina jako jedyne francuskie białe wina butelkowane są tradycyjnie w smukłych, wysokich butelkach zwanych flûte d’Alsace.
Alzacja a Unia Europejska
Strasburg, stolica Alzacji, jest symbolicznym sercem projektu europejskiego. Mieści Parlament Europejski, Radę Europy i Europejski Trybunał Praw Człowieka. Lokalizacja tych instytucji na pograniczu francusko-niemieckim jest gestem pojednania i symbolem przekształcania dawnych antagonizmów w europejską współpracę.