Agrafka – definicja i znaczenie
Agrafka (fr. agrafe – spinka, klamra) – mały metalowy przedmiot spinający wykonany z cienkiego, sprężystego drutu, złożony z iglicy (ostrza) i osłony zabezpieczającej przed przypadkowym ukłuciem, służący do spinania tkanin, papieru i innych materiałów. Jeden z najprostszych i najpowszechniejszych przedmiotów użytkowych w historii rzemiosła.
Etymologia
Wyraz pochodzi z języka francuskiego – agrafe oznacza spinkę, klamrę, hak. Starofrancuskie agrappe – haczyk – pochodzi z germańskiego *krappa (por. niem. Krapfen – haczyk). Do polskiego trafił przez kontakty z modą i rzemiosłem francuskim, gdzie terminologia krawiectwa miała silną pozycję.
Historia wynalazku
Nowoczesna agrafka – ang. safety pin – wynaleziona została przez Waltera Hunta z Nowego Jorku w 1849 roku. Hunt opracował sprężysty drut formowany w jedno ciągłe narzędzie z iglicą i osłoną w ciągu zaledwie trzech godzin, motywowany potrzebą spłacenia długu. Opatentował wynalazek i sprzedał patent za 400 dolarów – by już wkrótce żałować tej decyzji, gdy patent okazał się wart fortunę.
Budowa i rodzaje
Klasyczna agrafka składa się z sprężystego drutu, iglicy i osłony zabezpieczającej ostrze. Produkowane są w dziesiątkach rozmiarów i materiałów: stalowe, mosiężne, niklowane, złocone. Odmiany specjalistyczne to: agrafki krawieckie (do tymczasowego łączenia tkanin), agrafki bezpieczeństwa dla niemowląt, agrafki dekoracyjne wysadzane kamieniami i agrafki przemysłowe do papieru.
Agrafka w modzie i kulturze
Agrafka przekroczyła sferę użytkową i stała się ikoną kultury. W ruchu punk lat 70. XX wieku – wbita w ucho, nos lub przez ubranie – stała się symbolem buntu i odrzucenia konwencji. Projektanci mody jak Versace, Vivienne Westwood i Alexander McQueen czynili agrafkę elementem haute couture. W 1994 roku Elizabeth Hurley pojawiła się w słynnej czarnej sukni Versace spiętej złotymi agrafkami – jednym z najbardziej ikonicznych strojów dekady.
Agrafka w języku i metaforze
W języku polskim agrafka jest metaforą tymczasowego rozwiązania problemu. Powiedzenie trzymać się na agrafkach oznacza ledwo się trzymać, trwać w niestabilnym stanie. W architekturze i rzemiośle artystycznym agrafa to zwornik – klucz sklepienia, centralny kamień zamykający łuk.