Abisofil – definicja i znaczenie
Abisofil (gr. ἄβυσσος – bezdenność + φίλος – miłujący) – organizm żywy przystosowany do życia w głębinowych strefach oceanów, szczególnie w abisalu (3000–6000 m), gdzie panuje ekstremalne ciśnienie, niska temperatura i całkowity brak światła.
Etymologia
Wyraz złożony z greckich komponentów: ἄβυσσος (abyssos) – bezden i φίλος (philos) – miłujący. Sufiks -fil jest szeroko stosowany w biologii i ekologii dla organizmów preferujących lub wymagających określonych warunków. Pokrewne terminy: termofil (miłujący ciepło), halofil (miłujący sól), psychrofil (miłujący zimno), barofil (miłujący wysokie ciśnienie).
Abisofil a pojęcia pokrewne
Abisofil jest blisko spokrewniony z pojęciem barofila (piezofila) – organizmu wymagającego wysokiego ciśnienia do wzrostu i rozmnażania. Większość organizmów abisalnych jest jednocześnie barofilami i psychrofilami (miłującymi niskie temperatury). Przeciwieństwem abisofila jest organizm abisofobiczny – nieznoszący warunków głębinowych.
Przykłady organizmów abisalnych
Do najlepiej poznanych abisofili należą: ryby z rodziny Macrouridae (szczuraki) – dominujące drapieżniki den abisalnych; holothurie (strzykwy) – stanowiące do 90% biomasy dennej; wieloszczety – pierścienice budujące rurki w osadach; bakterie barofilne rozwijające się przy ciśnieniu powyżej 400 atm oraz amfipodia (obunogi) – skorupiaki osiągające w rowach hadycznych imponujące rozmiary (efekt gigantyzmu głębinowego).
Mechanizmy adaptacyjne
Przystosowanie do życia w abisalu wymaga głębokich modyfikacji biochemicznych. Na poziomie molekularnym abisofil posiadają enzymy stabilne przy wysokim ciśnieniu, błony komórkowe z wysoką zawartością wielonienasyconych kwasów tłuszczowych oraz zmodyfikowane rybosomy zdolne do syntezy białek w ekstremalnych warunkach. Fizjologicznie: spowolniony metabolizm, zwiększona wydajność enzymatyczna przy niskiej temperaturze, brak pęcherza pławnego.
Znaczenie badań abisofili
Enzymy barofilnych bakterii abisalnych są przedmiotem intensywnych badań biotechnologicznych – ich stabilność w ekstremalnych warunkach może mieć zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym i chemicznym. Abisofil dostarczają też wskazówek astrobiologom: skoro życie możliwe jest w takich warunkach na Ziemi, tym bardziej prawdopodobne staje się istnienie życia w podlodowych oceanach księżyców Jowisza (Europa) i Saturna (Enceladus).